(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.233. అధ్యాయః 233
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
మహేశ్వరేణోమాంప్రతి మాంసభక్షణాభక్షణయోర్దోషగుణకథనం॥ 1 ॥ గురుప్రశంసనపూర్వకం తత్పూజాదిఫలకథనం॥ 2 ॥ తథా తీర్థస్నానోపవాసాదిఫలకథనం॥ 3 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

భక్షయంత్యపరే మాంసం వర్జయంత్యపరే విభో।
తన్మే వద మహాదేవ భక్ష్యాభక్ష్యవినిర్ణయం॥ 13-233-1(90572)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-233-2x(7634)
మాంసస్య భక్షణే దోషో యశ్చాస్యాభక్షణే గుణః।
తదహం కీర్తయిష్యామి తన్నిబోధ యథాతథం॥ 13-233-2(90573)
ఇష్టం దత్తమధీతం చ క్రతవశ్చ సదక్షిణాః।
అమాంసభక్షణస్యైవ కలాం నార్హంతి షోడశీం॥ 13-233-3(90574)
ఆత్మార్థం యః పరప్రాణాన్హిస్యాత్స్వాదుఫలేప్సయా।
వ్యాలగృధ్రసృగాలైశ్చ రాక్షసైశ్చ సమస్తు సః॥ 13-233-4(90575)
యో వృథా నిత్యమాంసాశీ స పుమానధమో భవేత్।
తతః కష్టతరం నాస్తి స్వయమాహృత్య భక్షణాత్॥ 13-233-5(90576)
స్వమాంసం పరమాంసేన యో వర్ధయితుమిచ్ఛతి।
ఉద్విగ్నవాసం లభతే యత్రయత్రత్రోపజాయతే॥ 13-233-6(90577)
సంఛేదనం స్వమాంసస్య యథా సంజనయేద్రుజం।
తథైవ పరమాంసేఽపి వేదితవ్యం విజానతా॥ 13-233-7(90578)
యస్తు సర్వాణి మాంసాని యావజ్జీవం న భక్షయేత్।
స స్వర్గే విపులం స్థానం లభతే నాత్ర సంశయః॥ 13-233-8(90579)
యత్తు వర్షశతం పూర్ణం తప్యతే పరమం తపః।
యచ్చాపి వర్జయేన్మాంసం సమమేతన్న వా సమం॥ 13-233-9(90580)
న హి ప్రాణైః ప్రియతమం లోకే కించన విద్యతే।
తస్మాత్ప్రాణిదయా కార్యా యథాత్మని తథా పరే॥ 13-233-10(90581)
సర్వే యజ్ఞా న తత్కుర్యుః సర్వే దేవాశ్చ భామిని।
యో మాంసరసమాస్వాద్య పునర్మాసం వివర్జయేత్॥ 13-233-11(90582)
ఇత్యేవం మునయః ప్రాహుర్మాంసస్యాభక్షణే గుణాః।
ఏవం బహుగుణం దేవి నృణాం మాంసవివర్జనం॥ 13-233-12(90583)
న శక్నుయాద్యదాఽతీయ త్యక్తం మాంసం కథంచన।
పుణ్యం తన్మాసమాత్రం వా వర్జనీయం విశేషతః॥ 13-233-13(90584)
న శక్నుయాదపి తథా కౌముదీమాసమేవ చ।
జన్మనక్షత్రతిథిషు సదా పర్వసు రాత్రిషు।
వర్జనీయం తథా మాంసం పరత్రి హితమిచ్ఛతా। 13-233-14(90585)
అశక్తః కారణాన్మర్త్యో భోక్తుమిచ్ఛేద్విధిం శృణు।
అనేని ఖాదన్విధినా కలుషేణ న లిప్యతే॥ 13-233-15(90586)
సూనాయాం చ గతప్రాణాన్క్రీత్వా న్యాయేన భామిని।
బ్రాహ్మణాతిథిపూజార్థం భోక్తవ్యం హితమిచ్ఛతా॥ 13-233-16(90587)
భైషజ్యకారణాద్వ్యాధౌ ఖాదన్పాపైర్న లిప్యతే।
పితృశేషం తథైవాశ్నన్మాంసం నాశుభమృచ్ఛతి॥ 13-233-17(90588)
ఉమోవాచ। 13-233-18x(7635)
గురుపూజా కథం దేవ క్రియతే ధర్మచారిభిః॥ 13-233-18(90589)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-233-19x(7636)
గురుపూజాం ప్రవక్ష్యామి యథావత్తవ శోభనే।
కృతజ్ఞానాం పరో ధర్మ ఇతి వేదానుశాసనం॥ 13-233-19(90590)
తస్మాత్స్వగురవః పూజ్యాస్తే హి పూర్వోపకారిణః।
గురూణాం చ గరీయాంసస్త్రయో లోకేషు పూజితాః॥ 13-233-20(90591)
ఉపాధ్యాయః పితా మాతా సంపూజ్యాస్తే విశేషతః।
యే పితుర్భ్రాతరో జ్యేష్ఠా యే చ తస్యానుజాస్తథా।
పితుః పితా చ సర్వే తే పూజనీయాః పితా తథా॥ 13-233-21(90592)
మాతుర్యా భగినీ జ్యేష్ఠా మాతుర్యా చ యవీయసీ।
మాతామహీ చ ధాత్రీ చ సర్వాస్తా మాతరః స్మృతాః॥ 13-233-22(90593)
ఉపాధ్యాయస్య యః పుత్రో యశ్చ తస్య భవేద్గురుః।
ఋత్విగ్గురుః పితా చేతి గురవః సంప్రకీర్తితాః॥ 13-233-23(90594)
జ్యేష్ఠో భ్రాతా నరేంద్రశ్చ మాతులః శ్వళశురస్తథా।
భయత్రాతా చ భర్తా చ గురవస్తే ప్రకీర్తితాః॥ 13-233-24(90595)
ఇత్యేష కథితః సాధ్వి గురూణాం సర్వసంగ్రహః।
అనువృత్తిం చ పూజాం చ తేషామపి నిబోధ మే॥ 13-233-25(90596)
ఆరాధ్యా మాతాపితరావుపాధ్యాయస్తథైవ చ।
కథంచిన్నావమంతవ్యా నరేణ హితమిచ్ఛతా॥ 13-233-26(90597)
యేన ప్రీణంతి పితరస్తేన ప్రీతః ప్రజాపతిః।
యేన ప్రీణాతి చేన్మాతా ప్రీతాః స్యుర్దేవమాతరః॥ 13-233-27(90598)
యే ప్రీణాత్యుపాధ్యాయో బ్రహ్మా తేనాభిపూజితః।
అప్రీతేషు పునస్తేషు నరో నరకమేతి హి॥ 13-233-28(90599)
గురూణాం వైరనిర్బంధో న కర్తవ్యః కథంచన।
నరః స్వగురుమప్రీత్యా మనసాఽపి న గచ్ఛతి॥ 13-233-29(90600)
న బ్రూయాద్విప్రియం తేషామనిష్టం న ప్రవర్తయేత్।
విగృహ్య న వదేత్తేషాం సమీపే స్పర్ధయా క్వచిత్॥ 13-233-30(90601)
యద్యదిచ్ఛంతి తే కర్తుమస్వతంత్రస్తదాచరేత్।
వేదానుశాసనసమం గురుశాసనమిష్యతే॥ 13-233-31(90602)
కలహాంశ్చ వివాదాంశ్చ గురుభిః సహ వర్జయేత్।
కైతవం పరిహాసాంశ్చ మన్యుకామాశ్రయాః కథాః॥ 13-233-32(90603)
గురూణాం యోఽనహంవాదీ కరోత్యాజ్ఞామతంద్రితః।
న తస్మాత్సర్వమర్త్యేషు విద్యతే పుణ్యకృత్తమః॥ 13-233-33(90604)
అసూయామపవాదం చ గురూణాం పరివర్జయేత్।
తేషాం ప్రియహితాన్వేషీ భూత్వా పరిచరేత్సదా॥ 13-233-34(90605)
న తద్యజ్ఞఫలం కుర్యాత్తపో వాఽఽచరితం మహత్।
యత్కుర్యాత్పురుషస్యేహ గురుపూజా సదా కృతా॥ 13-233-35(90606)
అనువృత్తేర్వినా ధర్మో నాస్తి సర్వాశ్రమేష్వపి।
తస్మాత్క్షమావృతః క్షాంతో గురువృత్తిం సమాచరేత్॥ 13-233-36(90607)
స్వమర్థం స్వశరీరం చ గుర్వర్థే సంత్యజేద్బుధః।
వివాదం ధనహేతోర్వా మోహాద్వా తైర్న రోచయేత్॥ 13-233-37(90608)
బ్రహ్మచర్యమహింసా చ దానాని వివిధాని చ।
గురుభిః ప్రతిషిద్ధస్య సర్వమేతపార్థకం॥ 13-233-38(90609)
ఉపాధ్యాయం పితరం మాతరం చ।
యేఽభిద్రుహ్యుర్మనసా కర్మణా వా।
తేషాం పాపం భ్రూణహత్యావిశిష్టం
తేభ్యో నాన్యః పాపకృదస్తి లోకే॥ 13-233-39(90610)
ఉమోవాచ। 13-233-40x(7637)
ఉపవాసవిధిం తత్ర తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-233-40(90611)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-233-41x(7638)
శరీరమలశాంత్యర్థమింద్రియోచ్ఛోషణాయ చ।
ఏకభుక్తోపవాసైస్తు ధారయంతే వ్రతం నరాః॥ 13-233-41(90612)
లభంతే విపులం ధర్మం తథాఽఽహారపరిక్షయాత్।
బహూనాముపరోధం తు న కుర్యాదాత్మకారణాత్॥ 13-233-42(90613)
జీవోపఘాతం చ తథా స జీవంధన్య ఇష్యతే।
తస్మాత్పుణ్యం లభేన్మర్త్యః స్వయమాహారకర్శనాత్।
తద్గృహస్థైర్యథాశక్తి కర్తవ్యమితి నిశ్చయః॥ 13-233-43(90614)
ఉపవాసార్దితే కాయే ఆపదర్శం పయో జలం।
భుంజన్న ప్రతిఘాతీ స్యాద్బ్రాహ్ంణాననుమాన్య చ॥ 13-233-44(90615)
ఉమోవాచ। 13-233-45x(7639)
బ్రహ్మచర్యం కథం దేవ రక్షితవ్యం విజానతా॥ 13-233-45(90616)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-233-46x(7640)
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి శృణు దేవి సమాహితా॥ 13-233-46(90617)
బ్రహ్మచర్యం పరం శౌచం బ్రహ్మచర్యం పరం తపః।
కేవలం బ్రహ్మచర్యేణి ప్రాప్యతే పరమం పదం॥ 13-233-47(90618)
సంకల్పాద్దర్శనాచ్చైవ తద్యుక్తవచనాదపి।
సంస్పర్శాదథ సంయోగాత్పంచధా రక్షితం వ్రతం॥ 13-233-48(90619)
వ్రతవద్ధారితం చైవ బ్రహ్మచర్యమకల్మషం।
నిత్యం సంరక్షితం తస్య నైష్ఠికానాం విధియతే।
తదిష్యతే గృహస్థానాం కాలముద్దిశ్య కారణం॥ 13-233-49(90620)
జన్మనక్షత్రయోగేషు పుణ్యవాసేషు పర్వసు।
దేవతాధర్మకార్యేషు బ్రహ్మచర్యవ్రతం చరేత్॥ 13-233-50(90621)
బ్రహ్మచర్యవ్రతఫలం లభేద్దారవ్రతీ సదా।
శౌచమాయుస్తథాఽఽరోగ్యం లభ్యతే బ్రహ్మచారిభిః॥ 13-233-51(90622)
ఉమోవాచ। 13-233-52x(7641)
తీర్థచర్యావ్రతం దేవ క్రియతే ధర్మకాంక్షిభి।
కాని తీర్థాని లోకేషు తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-233-52(90623)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-233-53x(7642)
హంత తే కథయిష్యామి తీర్థస్నానవిధిం ప్రియే।
పావనార్థం చ శౌచార్థం బ్రహ్మణా నిర్మితం పురా॥ 13-233-53(90624)
యాస్తు లోకే మహానద్యస్తాః సర్వాస్తీర్థసంజ్ఞితాః।
తాసాం ప్రాక్స్రోతసః శ్రేష్ఠాః సంగమశ్చ పరస్పరం।
తాసాం సాగరసంయోగో వరిష్ఠశ్చేతి విద్యతే॥ 13-233-54(90625)
తాసాముభయతః కూలం తత్రతత్ర మనీషిభిః।
దేవైర్వా సేవితం దేవి తత్తీర్థం పరమం స్మృతం॥ 13-233-55(90626)
సముద్రశ్చ మహాతీర్థం పావనం పరమం శుభం।
తస్య కూలగతాస్తీర్థా మహద్భిశ్చ సమాప్లుతాః॥ 13-233-56(90627)
స్రోతసకాం పర్వతానా చ జోషితానాం మహర్షిభిః।
అపి కూపం నటాకం వా సేవితుం మునిభిః ప్రియే॥ 13-233-57(90628)
తత్తు తీర్థమితి జ్ఞేయం ప్రభావాత్తు తపస్వినాం।
తదా ప్రభృతి తీర్థత్వం లేభే లోకహితాయ వై॥ 13-233-58(90629)
ఏవం తీర్థం భవేద్దేవి తస్య స్నానవిధిం శృణు॥ 13-233-59(90630)
జన్మనా వ్రతభూయిష్ఠో గత్వా తీర్థాని కాంక్షయా।
ఉపవాసత్రయం కుర్యాదేకం వా నియమాన్వితః॥ 13-233-60(90631)
పుణ్యమాసేవతే కాలే పౌర్ణమాస్యాం యథావిధి।
బహిరేవ శుచిర్భూత్వా తత్తీర్థం మన్మనా విశేత్॥ 13-233-61(90632)
త్రిరాప్లుత్య జలాభ్యాసే దత్త్వా బ్రాహ్మణదక్షిణాం।
అభ్యర్చ్య దేవాయతనం తతః ప్రాయాద్యథాగతం॥ 13-233-62(90633)
ఏతద్విధానం సర్వేషాం తీర్థంతీర్థమితి ప్రియే।
సమీపతీర్థస్నానాత్తు దూరతీర్థం సుపూజితం॥ 13-233-63(90634)
ఆదిప్రభృతిశుద్ధస్య తీర్థస్నానం శుభం భవేత్।
తపోర్థం పాపనాశార్థం శౌచార్థం తీర్థగాహనం॥ 13-233-64(90635)
ఏవం పుణ్యేషు తీర్థేషు తీర్థస్నానం శుభం భవేత్।
ఏతన్నైయమికం సర్వం సుకృతం కథితం తవ॥ ॥ 13-233-65(90636)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మిపర్వణి త్రయస్త్రింశదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 233 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.